آفرینش همه تنبیه خداوند دل است                                         دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار

 

جهان آفرینش و پدیده های آن وسیله ایست برای بیداری و هوشیاری انسان های صاحبدل. کسی که نتواند زیبایی های جهان آفرینش را بیان کند ، انسان صاحبدل و آگاهی نیست.

این همه نقش عجب بر در و دیوار وجود                                  هر که فکرت نکند نقش کند بر دیوار

با وجود شگفتی های فراوان در جهان هستی هر کسی که در مورد آن فکر و اندیشه نکند ، همچون نقشی بر روی دیوار بی ارزش است.

کوه و دریا و درختان همه در تسبیح اند                                   نه همه مستمعی فهم کند این اسرار

کوه و دریا و درختان (همه موجودات) همه در حال حمد و ستایش خداوند بزرگ هستند. وهیچ شنونده ای نیست که همه اسرار آفرینش را به خوبی درک کند.

خبرت هست که مرغان سحر می گویند                                آخر ای خفته ، سر از خواب جهالت بردار

آیا خبر داری که پرندگان صبحگاهی به زبان خودشان می گویند: آخر ای انسان غافل و نادان سر از خواب غفلت و بی خبری بردار و بیدار باش و به عبادت بپرداز.

تا کی آخر چو بنفشه سر غفلت در پیش                              حیف باشد که تو در خوابی و نرگس بیدار

تا چه زمانی می خواهی مانند گل بنفشهسر در گریبانت فرو ببری و غافل باشی ای انسان جای تاسف است که تو در خواب غفلت باشی و گل نرگس بیدار و مشغول راز و نیاز.

که تواند که دهد میوه ی الوان از چوب ؟                               یا که داند که بر آرد گل صد برگ از خار؟

چه کسی قادر است از چوب درختانمیوه های رنگارنگ پدید اورد یا چه کسی می تواند گل صد برگ از خار به وجود آورد.

عقل ، حیران شود از خوشه ی زرین عنب                        فهم ، عاجز شود از حقه ی یاقوت انار

عقل و خرد انسان از دیدن خوشه های طلایی انگور متحیر است  و فهم و درک او نیز از دیدن دانه های انار که همچون یاقوت های سرخ در کنار هم ، منظم چیده شده ، ناتوان است.

پاک و بی عیب خدایی که به تقدیر عزیز                             ماه و خورشید مسخر کند و لیل و نهار

پاک و منزه است خداوندی که با حسابگری دقیق ماه و خورشید و شب و روز را مطیع و رام خود می گرداند.

تاقیامت سخن اندر کرم و رحمت او                                 همه گویند و یکی گفته نیاید ز هزار

اگر تا هنگام برپایی قیامت همه ی انسان ها از بخشش و لطف و کرم خدا سخن بگویندنمی توانند یکی از هزاران لطف و رحمت خدا را بیان کنند.

نعمتت بار خدایا ز عدد بیرون است                                شکر انعام تو هرگز نکند شکر گزار

خدایا نعمت های تو قابل شمارش نیست و شکر نعمت های تو را هرگز انسان شکر گزار نمی تواند به جای بیاورد.

سعدیا راست روان گوی سعادت بردند                            راستی کن که به منزل نرسد کج رفتار

ای سعدی افراد راستگو به سعادت و خوشبختی می رسند پس تو هم راستگو باش زیرا انسان بد رفتار

و منحرف نه به سعادت دنیا می رسد و  نه به سعادت آخرت